Stichtse Vecht

Stichtse Vecht

De gemeente Stichtse Vecht is op 1 januari 2011 ontstaan door samenvoeging van de voormalige gemeenten Maarssen, Breukelen en Loenen. De gemeente heeft zo'n 63.000 inwoners. Stichtse Vecht ligt tussen de steden Amsterdam en Utrecht en telt een aantal kernen, veelal bestaand uit dorpen of buurtschappen.Lees meer >>
De Ronde Venen

De Ronde Venen

De Ronde Venen is op 1 januari 2011 ontstaan door de samenvoeging van de voormalige gemeenten Abcoude en De Ronde Venen. De gemeente telt bijna 43.000 inwoners en ligt op een steenworp afstand van Amsterdam, Schiphol en Utrecht. De belangrijkste woonkernen in de gemeente zijn de dorpen en buurtschappen Mijdrecht, Vinkeveen, Waverveen, Wilnis, Abcoude...Lees meer >>
De Bilt

De Bilt

De Bilt is een fusiegemeente die in 2001 is ontstaan na samenvoeging van de gemeenten Maartensdijk en De Bilt. Het gebied dankt zijn bestaan aan de grootschalige ontginningen van het waterrijke veen- en moerasgebied, die in de 12e eeuw zijn begonnen.Lees meer >>
Weesp

Weesp

De geschiedenis van Weesp gaat terug tot ver in de middeleeuwen. In het jaar 1156 komt de naam voor het eerst voor in een oorkonde van de bisschop van Utrecht. De naam “Weesp” betekent: “weide aan het water”. In 1355 krijgt Weesp van hertog Willem van Beieren stadsrechten. Het stadsrecht is één van de oudste archiefstukken van het gemeentearchief...Lees meer >>

Mobilisatie

 Terug naar het tentoonstellingsoverzicht >>>

 

Na de machtsovername van Adolf Hitler in 1933 zag de Nederlandse overheid Duitsland als toenemende bedreiging. Vanaf 1935 verhoogde de overheid geleidelijk aan de uitgaven voor defensie. Na jarenlange bezuinigingen was het Nederlandse leger in mei 1940 vergeleken met het Duitse leger zwaar verouderd.

 

 Mobilisatie 2  Mobilisatie 5
 Afbeelding: RHCVV, 1024 Gemeente Loenen, 1811-1943 (1956), i
 nventarisnummer 854.
Afbeelding: RHCVV, 1024 Gemeente Loenen, 1811-1943 (1956),
 inventarisnummer 854.

 

In de gemeentelijke archieven zien we terug dat er vanaf 1935 actiever werd nagedacht over wat men diende te doen in het geval van mobilisatie en oorlog. Zo bevat het archief van Kockengen een draaiboek van maatregelen, waarbij rekening is gehouden met verschillende situaties. Zo is er een pak met ‘I. maatregelen, welke moeten worden getroffen in het tijdvak, gelegen tusschen de ontvangst van het ,,waarschuwingstelegram’’ en de ontvangst van het ,,oproepingstelegram vóór mobilisatie’’.’ Bij dit draaiboek zit ook een voorgedrukte bekendmaking uit 1935 voor een oproep tot vóór-mobilisatie. Op stippellijnen is ruimte vrijgehouden voor het opschrijven van een datum. Deze bekendmaking in het gemeentelijk archief van Kockengen is ondertekend met ‘Kockengen, den 24 augustus 1939’.2 Daarnaast werden er in maart 1939 al lijsten opgesteld van motorvoertuigen die gevorderd mochten worden. In geval van een algehele mobilisatie konden de motorrijtuigen op deze manier snel worden gevorderd.3

 

 Mobilisatie 3  Mobilisatie 4
 Afbeelding: RHCVV, 1022 Gemeente Kockengen, (1686) 1811-1988 (1993),
 inventarisnummer 1237, omslag I maatregelen.
 Afbeelding: RHCVV, 1022 Gemeente Kockengen,
 inventarisnummer 1237.

 

Het waarschuwingssignaal dat wordt genoemd in deel I van de te treffen maatregelen werd op 23 augustus 1939 aangekondigd. Het rijkstelegraafkantoor van Loenen aan de Vecht ontving die dag het waarschuwingstelegram van de minister van Defensie. Dit betekende onder meer dat een groot deel van de soldaten werd opgeroepen. Een paar dagen later, op 28 augustus, volgde de ‘Algemeene mobilisatie’. Alle Nederlandse soldaten moesten zich melden en ook werd er overgegaan tot de vordering van paarden en motorrijtuigen. Via aanplakbiljetten werden ‘alle eigenaren en beheerders van motorrijtuigen, welke ter algemeene vorderingen moeten worden aangeboden’ opgeroepen om hun voertuigen in te leveren.4 In Kockengen stonden vier mannen op de lijst om aan deze oproep te voldoen. Uit de verzamelstaat van motorrijtuigen blijkt dat op 29 augustus twee van hen daadwerkelijk hun voertuig inleverden. De andere twee mannen zien wij hier niet terugkomen, blijkbaar hebben zij hun voertuig gehouden.5

 

 Mobilisatie 1
 Afbeelding: RHCVV, 1022 Gemeente Kockengen,
 inventarisnummer 1237, verzamelstaat 29 augustus 1939.

 

Op het moment dat de algehele mobilisatie op 28 augustus 1939 werd afgekondigd, kon men terugvallen op scenario’s en lijsten die al eerder waren opgesteld.

Bronnen:
1. RHCVV, 1022 Gemeente Kockengen, (1686) 1811-1988 (1993), inventarisnummer 1237, omslag I maatregelen.
2. RHCVV, 1022 Gemeente Kockengen, inventarisnummer 1237, bekendmaking.
3. Ibidem, 15 maart 1939.
4. RHCVV, 1024 Gemeente Loenen, 1811-1943 (1956), inventarisnummer 854.
5. RHCVV, 1022 Gemeente Kockengen, inventarisnummer 1237, verzamelstaat 29 augustus 1939.

Terug naar het tentoonstellingsoverzicht >>>

Om RHC Vecht en Venen goed te laten functioneren maken we gebruik van cookies. Bekijk ons cookiebeleid.